کتاب بازان

ان الحسین مصباح الهدی و السفینه النجاة

تولید ملی حمایت از کار و سرمایه ایرانی

نویسندگان

۷ مطلب با موضوع «شهید مطهری» ثبت شده است

بسم الله الرحمن الرحیم

نام کتاب: ده گفتار

نویسنده: استاد مرتضی مطهری

ناشر: نشر صدر، قیمت چاپ سی و پنجم به سال 1391: 3800 تومان، 332 صفحه


کتاب ده گفتار از جمله آثار شهید مطهری است که در زمان حیات استاد به چاپ رسیده است. همان طور که از عنوان کتاب هم مشخص است، کتاب شامل ده بخش است که از این ده موضوع نه تا سخنرانی است و یکی هم مقاله ای تحلیلی.

·         تقوا (شامل دو سخنرانی)

·         امر به معروف و نهی از منکر

·         اصل اجتهاد در اسلام

·         احیا فکر دینی

·         فریضه علم

·         رهبری نسل جوان

·         خطابه و منبر(شامل دو سخنرانی)

·         مشکل اساسی سازمان روحانیت

کتاب فوق العاده خواندنی است. مثلا فصل «اصل اجتهاد در اسلام»، یکی از سخنرانی های استاد بعد از رحلت آیت ا... بروجردی است. گویا بعد از رحلت ایشان در جامعه مباحثی پیرامون اصل اجتهاد در جامعه مطرح می شود و استاد هم هوشمندانه در راستای تبیین مسائل مبتلا به جامعه این سخنرانی را ایراد کرده اند.

در فصل تقوا که در دو بخش (سخنرانی) آمده است، استاد به خوبی به تبیین معنی تقوا می پردازد. تقوا یک لغت و موضوع پرکاربرد در ادبیات قرآنی است، و شهید مطهری در این دو فصل به خوبی معنای لغوی و مفهوم تقوا را تبیین می کند. شخصا مواردی دیده ام که افراد برایشان معنی تقوا محل سؤال بوده است؛ این دو فصل پاسخ مناسبی برای این پرسش است. استاد معنی دقیق تر و وسیع تری از لفظ «پرهیزگاری» برای تقوا ارائه می دهند. این توضیحات و تبیین مفاهیم فرقانیت و مبصر بودن و همین طور مخرِج بودن تقوا از جمله دلایلی است که این دو فصل را بسیار خواندنی می کند.

فصل فریضه علم که مبنای آن حدیث طلب العلم فریضه علی کل مسلم است فصل بسیار مهمی است، و فقط به ترجمه این حدیث از زبان شهید مطهری می پردازم: جست و جوی علم بر هر مسلمانی فرض و واجب است. و در ادامه استاد به طور کامل این حدیث و چند حدیث دیگر در این رابطه را با گریز به مسائل روز جامعه مسلمین تبیین می کند.

فصل آخر کتاب هم استاد مطهری در مقاله ای تحلیلی به یکی از مشکلات اساسی سازمان روحانیت شیعه می پردازد، و بعد از پرداخت و تبیین صحیح موضوع و مقایسه با سازمان روحانیت اهل سنت به ارائه راهکار در این زمینه می پردازد.

و حرف آخر اینکه حیف است خواندن آثار شهید مطهری را به تعویق انداخت و هر قدر دیر تر این آثار را مطالعه کنیم ضرر کرده ایم.

۲ موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۴ شهریور ۹۴ ، ۰۸:۴۴
احمد احمدی

بسم الله الرحمن الرحیم

معرفی را با صحبت رهبر انقلاب درباره کتاب آزادی معنوی(این کتاب قبلا با نام گفتارهای معنوی چاپ می شده است) آغاز می کنم؛ یعنی براعت استهلال!!!

خودتان را برخوردار از معارف کنید. البته راهش آشنائی با قرآن، انس با قرآن، انس با نهج‌البلاغه، انس با صحیفه‌ی سجادیه است. خیلی از این تردیدها و نگرانی‌ها و زنگارهائی که انسان در یک مواردی در دل دارد، با مطالعه‌ی اینها تبدیل می‌شود به شفافیت و روشنی؛ انسان می‌فهمد، راه را می‌شناسد، کار را می‌شناسد، هدف را می‌شناسد. مثلاً مطالعه‌ی کتاب «گفتارهای معنوی» شهید مطهری متناسب با همین ایام ماه رمضان است. بیانات در دیدار جمعی از شعرا ۱۳۹۰/۰۵/۲۴


کتاب آزادی معنوی عنوان بسیار زیبا و مناسبی دارد. این کتاب مجموعه چند سخنرانی از شهید مطهری در مکان ها و زمان های مختلف است. هوش و ذکاوت شهید مطهری نکته ای غیرقابل چشم پوشی است و انسان با مطالعه آثار این شهید  بزرگوار این نکته را تصدیق خواهد کرد.

کتاب در هشت فصل گردآوری شده است و عنوان فصل اول، عنوان کتاب هم قرار گرفته است. استاد مطهری در این فصل تفسیر و تصویری زیبا از آزادی ارائه می دهد. متأسفانه در روزگار کنونی این قدر این واژه مقدس را از زبان سفاکان عالم و دشمنان آزادی انسانیت شنیده ام که هر وقت سخن از آزادی، حقوق زن، حقوق بشر و واژه های زیبایی از این قبیل می شود یاد سوءاستفاده کنندگان از این معانی می افتم. شهید مطهری آزادی معنوی را مقدم بر بر آزادی اجتماعی می داند و آن عبارت است از آزادی انسان از نفسانیات و رذایل نفسانی نظیر خشم و شهوت و ... به تعبیر استاد آزاد مرد واقعی کسی است که در درجه اول از اسارت نفس خود رهایی پیدا کرده است:


«علی (ع) جمله ای دارد که مانند همه جمله های ایشان با ارزش است؛ راجع به تقواست که به نظر بعضیها دیگر خیلی کهنه شده است! می فرماید: ان تقوی الله مفتاح سداد و ذخیره معاد و عتق من کل ملکه و نجاه من کل هلکه (نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام خطبه 221) تقوای الهی کلید هر راه راستی است. بدون تقوا انسان به راه راست نمی رود، راه خود را کج می کند. بدون تقوا انسان اندوخته ای برای آخرت ندارد. بدون تقوا بشر آزادی ندارد: و عتق من کل ملکه تقواست که بشر را از هر رقیتی آزاد می کند. ......

آن کس می تواند واقعا آزاد و آزادی بخش باشد که همیشه مانند علی است و یا لااقل پیرو اوست؛ از نفس و روح خود حساب بکشد، تنها در محراب عبادت دست به محاسن شریفش بگیرد و بگوید: یا دنیا غری غیری (حکمت 74 نهج البلاغه) ای زرد و سفید دنیا، ای طلا و نقره دنیا! برو غیر علی را فریب بده، من تو را سه طلاقه کرده ام. آن کسی واقعا و نه از روی نفاق و دورویی برای آزادی مردم احترام قائل است که در دل و ضمیر و وجدانش یک ندای آسمانی است و او را دعوت می کند. آن وقت شما می بینید که چنین کسی که آن تقوی و معنویت و خداترسی را دارد، وقتی که حاکم بر مردم می شود و مردم محکوم او هستند چیزی را که احساس نمی کند همین حاکم و محکومی است.» (فصل اول کتاب).

«عبادت و دعا»، «توبه»، «هجرت و جهاد»، «بزرگی و بزرگواری روح»، «ایمان به غیب» و «مکتب انسانیت» عنوان هفت فصل بعدی کتاب هستند که هر یک حاوی نکات بسیار مفیدی هستند. در فصل عبادت و دعا شهید مطهری درباره نشانه مقبولیت عبادات سخن می گوید که شاید به درد خیلی هایمان بخورد این تحلیل شهید مطهری. یکی از هنرهای استاد مطهری تبیین و تفسیر آیات قرآن مطابق با شرایط روز و روشن کردن ابهامات و رد شبهات درباره موضوعات مورد بحث است که در فصل هجرت و جهاد این موضوع نمود خوبی پیدا می کند.

این کتاب  از کتاب هایی است که خواندن چندباره آن به هیچ وجه خالی از لطف نخواهد بود و توصیه اکید می شود خواندن آن برای کسانی که می خواهند دین اسلام را بهتر و عمیق تر بشناسند و همین طور برای کسانی که قصد خودسازی دارند و همین طورتر! هدیه دادنش برای کسانی که شبهاتی دارند توصیه می شود.

لینک معرفی کتاب در سایت www.khamenei.ir

۸ موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۰ تیر ۹۴ ، ۰۱:۰۶
احمد احمدی

بسم الله الرحمن الرحیم

نام کتاب: حماسه حسینی؛ جلد دوم؛ یادداشت ها

نویسنده: شهید مرتضی مطهری

ناشر: انتشارات صدرا

قیمت کتاب به چاپ 64 ام در اسفند 1392: 7500 تومان؛ 308 صفحه، قطع وزیری


درباره جلد دوم حماسه حسینی باید از یک زاویه خاص سخن گفت. این کتاب یادداشت های استاد مطهری درباره قیام امام حسین (ع) و عاشورا است. لطفا دقت کنید؛ یادداشت ها، و نه یک کتاب تألیفی. ناشر، این یادداشت ها را جمع آوری کرده و در قالب یک کتاب تحت عنوان «حماسه حسینی؛ جلد دوم؛ یادداشت ها» چاپ کرده است. این یادداشت ها عمدتاً مواد خامِ (حاصل از مطالعات و پژوهش های شهید مطهری) سخنرانی های شهید مطهری در باب قیام امام حسین (ع) و عاشورا هستند که بعضی یا همه این سخنرانی ها در جلد اول کتاب حماسه حسینی آمده اند. خواننده منصف و آگاه اگر جلد اول کتاب حماسه حسینی را مطالعه کند، قطعا ارزش والای این کتاب را تصدیق خواهد کرد. نکته ای را که با ذکر این مقدمات می خواهم بیان کنم، با یک سؤال مطرح می کنم. چرا سخنرانی هایی که ذکرشان رفت، این قدر پرمغز و مفید هستند؟ قطعاً یکی از دلایل اهمیت آن سخنرانی ها این مطالعات دقیق و عمیق پیرامون موضوع سخنرانی است که نتیجه بعضی یا تمام این مطالعات در این کتاب به صورت «یادداشت ها» گردآوری شده است. حرف بنده این است که شهید مطهری برای آن سخنرانی ها این همه مطالعه و پژوهش کرده اند و وقتی نتیجه آن پژوهش ها با سخنوری هنرمندانه استاد تلفیق می شود؛ نتیجه می شود  کتاب بسیار ارزشمندِ، جلد اول حماسه حسینی، که عزیزی می گفت هر وقت می خواهم کتاب را بخوانم ابتدا کتاب را می بوسم. و اینچنین است که رهبر انقلاب، حضرت امام خامنه ای درباره آثار شهید مطهری می فرماید:

من یک وقت به دوستان طلبه می‌گفتم: اگر کسی فقط آثار ایشان را از اول تا آخر با دقت بخواند، کافی است که او را به یک سطح راقی از معارف عمیق اسلامی برساند.

کتاب هشت فصل دارد که عمدتاً یادداشت هایی برای سخنرانی های جلد اول هستند. در فصل آخر شهید مطهری نقدی خواندنی بر کتاب «حسین وارث آدم» از دکتر شریعتی دارد که خواندنش را توصیه می کنم. استاد مطهری همچنین از کتاب «بررسی تاریخ عاشورا» از دکتر محمد ابراهیم آیتی نیز به نیکی یاد می کند. و دیگر اینکه هم در این جلد و هم در جلد اول شهید مطهری تحریفاتی که در باب حادثه عاشورا اتفاق افتاده است را به صورت تحلیلی بررسی می کند و مصادیقی هم ذکر می کند، که بعضی از این مصادیق متأسفانه هنوز هم در جاهایی شنیده می شوند. مثلاً به این موارد نگاه کنید: آمدن حضرت زینب(س) بر بالین امام حسین(ع) قبل از شهادت و یا عبور کاروان اسرا از کربلا در روز اربعین. نام این چند کتاب که منبع برخی تحریفات هستند هم بدانیم بد نیست: روضه الشهدا از ملاحسین کاشفی، کتاب اسرار الشهاده و کتاب محرق القلوب.

بخش هایی از متن کتاب:

صفحه 192:

«پس دو کار بر سرش آوردیم. اول آن را از مکتب بودن از راه خصوصی کردن- خارج کردیم. دوم اینکه به علاوه آن را به صورت یک مکتب گنهکارسازی درآوردیم و گفتیم هر گناهی بکنیم سینۀ سه ضربه آن را جبران می کند.»

صفحه 193:

«اما اینکه فلسفۀ اقامۀ عزای حسین چیست؟ برای اینکه صحنه ای بالاتر و بهتر از این صحنه در جهان وجود ندارد که اولاً این اندازه درس توحید و ایمان کامل به جهان غیب را بدهد و مظهر نفس مطمئنّه باشد. پس روحش توحید بود.

ثانیاً همۀ تربیتها برای این است که روح بشر در برابر حوادث، شکست ناپذیر شود؛ تنش با شمشیرها قطعه قطعه، ثروتش به باد، فرزندانش کشته، خاندانش اسیر، ولی روحش ثابت و محکم بماند.

ثالثاً چقدر فرق است میان ادعا و عمل. مدعیان آزادی و آزادیخواهی، حقوق بشر، عدالت، [زیادند] اما داستان پادشاه و وزیر و گربۀ تربیت شده است؛ ولی مردان الهی عملاً نشان دادند که اگر یک طرف حق باشد با محرومیتها، به کشته شدن ها، با قطعه قطعه شدن ها، و طرف دیگر مال و ثروت و همه چیز باشد با پامال شدن حق و حقیقت، کدام طرف را می گیرند.

چند چیز که عامل شکست دشمن بود:

الف. پرهیز از جنگ تن به تن.

ب. تیراندازی و سنگ پرانی.

ج. دستور عمر سعد که از جنگ با شخص حسین پرهیز کنند: هذا ابن قتال العرف، و الله نفس ابیه بین جنبیه[1].

د. دستور عمر سعد که مانع سخنرانی او بشوند و نگذارند سخنانش شنیده شود. نه در مقابل شمشیر و بازویش و نه در مقابل منطق و سخنش تاب نمی آوردند. [چقدر شبهات است میان این کار عمر سعد و فرزندان معاصرش که با غول های رسانه ای شان نمی گذارند کلام حق و حقیقت به گوش انسان های آزاده گیتی برسد.]

آنچه  از امام ظهور کرد:

الف. شجاعت بدنی.

ب. قوت قلب و روح.

ج. ایمان به حق و قیامت، که ساعت به ساعت بر بشاشتش افزوده می شد.

د. صبر و تحمل.

ه. رضا و تسلیم.

و. طمأنینه و عدم هیجان روحی و نشنیدن یک سخن [از او] که حاکی ازغضب و خشم و از جا در رفتن باشد.

ز. روح حماسی که چنان خطبه ای انشا کرد.

صفحه 242:

1.«متنبّی» می گوید:

و اذا کانت النفوس کباراً              تعبت فی مرادها الاجسام [2]

به طور کلی روحیه های کوچک چون از خود درد ندارند و هدف ندارند (همۀ دردها و هدفهایشان در خواسته های جسمانی خلاصه می شود) و ایده آل ندارند، تن ها را به زحمت نمی اندازند، به لقمه ای که به دریوزگی تحصیل می کنند قناعت می کنند؛ اما روحیه های بزرگ همیشه تن را به حرکت وامی دارند و در زحمت و بلا قرار می دهند، فرقشان شکافته و سرشان بریده می شود. به همین جهت شهادت برای آن ها افتخار است، که نشانۀ عظمت نفس آنهاست. [در] این گونه اشخاص که روحشان از جسمشان بزرگتر است کار بدن دشوار است. بدن علی اگر می خواهد با روح علی بسازد باید با نان جوین و شب زنده داری ها بسر برد، احیاناً از ناحیه خود علی مجازات ببیند و سر را توی تنور ببرد. تن حسین اگر بخواهد با روح حسین همدم باشد باید آمادۀ تشنگی بی اندازه باشد، آماده زیر سم اسب[رفتن]، آمادۀ زخمهای تیر کالقنفذ باشد.[3]



[1]  [این، فرزند کشندۀ عرب است. به خدا سوگند جان پدرش درمیان دو پهلوی اوست.]

[2][وقتی نفس کسی بلند مرتبه بود تن او در راه مراد آن به زحمت می افتد.]

 

[3] [آورده اند بدن مبارک حضرت از کثرت اصابت تیر مانند قنفذ (خارپشت) می نمود.]

۳ موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۶ اسفند ۹۳ ، ۱۲:۵۸
احمد احمدی

بسم الله الرحمن الرحیم

حماسه حسینی (جلد اول، سخنرانی ها)

نویسنده: شهید مرتضی مطهری

ناشر: انتشارات صدرا

چاپ 76ام، شهریور 92 قیمت: 9000تومان، 416 صفحه

در دو حالت نوشتن معرفی برای کتاب به نظر من کار دشواری است. حالت اول این است که با یک اثر خیلی خوب مواجه هستید و حالت دوم اینکه با یک کتاب طرف هستید که کتاب آن چنان قوی ای نیست ولی به هر حال ارزش خواندن و توصیه شدن برای مطالعه را دارد. در مورد اول اگر کتاب کم حجم باشد، (مثل کتاب چمران به روایت همسر شهید)سختی کارتان کمتر است، چون  می توانید برای یک معرفی کتاب 500 تا 600 کلمه ای در کنار توضیحات شخصی ای که درباره اثر دارید بخش هایی از کتاب را هم بیاورید ولی آنجا که با یک اثر به نسبت حجیم مواجه هستید کار کمی سخت تر می شود. (توضیح درباره چرایی سخت بودن معرفی کتاب های از نوع دوم بماند برای یک وقت دیگر)

کتاب حماسه حسینی از نوع اول است. معرفی اش سخت تر است، چون حجم کتاب هم کم نیست. براحتی نمی توان یک قسمت خوب را انتخاب کرد؛ کتاب پر است از قسمت های خیلی خوب، که اگر بخواهی به گزین هم کنی، باز هم از مرز 600 کلمه عبور خواهی کرد و این یعنی طولانی شدن نوشته.

این کتاب مجموعه ای از چند سخنرانی است که در حدود سال های 47 تا 56 انجام شده اند. اگر احیاناً قبلا معتقد به این نگاه بودم که کتاب هایی که متن مکتوب یک سخنرانی هستند، نمی توانند آثاری قوی باشند، الآن قویاً این نگاه را قبول ندارم. این موضوع در کل شاید بتواند درست باشد، ولی بسیار به عامل سخنران وابسته است. کتاب را که کمی با دقت می خوانید متوجه می شوید که شهید مطهری چقدر برای این سخنرانی ها مطالعه و تحقیق کرده است. سخنرانی ها مستند، تحلیلی و فکر شده هستند. با مقدماتی متناسب و دقیق شروع می شوند و به نتیجه مطلوب می رسند.

قبل از مطالعه کتاب و حین مطالعه از دو فرد معتبر که درباره کتاب نقل قول هایی شنیدم، تأکیدشان بر این بود که کتاب بیشتر درباره تحریفات رخ داده درباره حادثه کربلا است، ولی پر حجم ترین فصل کتاب فصل «عنصر امر به معروف و نهی از منکر در نهضت حسینی» است و فصل بعد از لحاظ تعداد صفحات فصل «عنصر تبلیغ در نهضت حسینی» است. امام علی(ع) می فرمایند: «همۀ کارهای نیک و جهاد در راه خدا برابر امر به معروف و نهی از منکر، چون دمیدنی است به دریای پر موج پهناور و همانا امر به معروف و نهی از منکر نه اجلی را نزدیک کنند و نه از مقدار روزی بکاهند وفاضلتر از همه اینها سخن عدالت است که پیش روی حاکمی ستمکار گویند»[1]. یعنی اثر جهاد در راه خدا و همۀ کارهای نیک در برابر فریضۀ امر به معروف و نهی از منکر مثل موجی است که در اثر دمیدن یک انسان به سطح دریا بوجود می آید در برابر امواج عظیم دریایی پر موج. شهید مطهری عنصر امر به معروف و نهی از منکر را مهم ترین عامل حادثه کربلا می دانند و خواسته یا ناخواسته این فصل طولانی ترین فصل کتاب هم شده است(چون کتاب بعد از شهادت استاد چاپ شده است به سال 1363). فصلی دوم کتاب درباره تحریفاتی است که پیرامون حادثه کربلا رخ داده است و اطلاعات خوب و مفیدی دارد، و فصل چهارم با عنوان «تحلیل واقعۀ عاشورا» نیز درباره این کلام امام حسین(ع) «ارید ان امر بالمعروف و انهی عن المنکر و اسیر بسیره جدی و ابی» و کلمه «سیره» و عبارت «سیره جدی و ابی» تحلیل جالبی دارد. و آخرین فصل هم با عنوان «عنصر تبلیغ در نهضت حسینی» یک دوره کامل و فشرده درباره شرایط تبلیغ (تبلیغ نه به معنای رایج امروز، بلکه به معنای ابلاغ و رساندن پیام به روح مخاطب) و مبلغ است، که اگر فردی بخواهد در این حوزه کار کند می تواند مستقلاً بدون نیاز به مطالعه فصل های قبل این فصل را بخواند. استاد شهید در این فصل به نکات بسیار خوب و ظریفی اشاره کرده است، که خواندنش برای کسانی که دغدغه تبلیغ و گسترش فرهنگ اسلام و انقلاب اسلامی را دارند توصیه ویژه ام است.

و در آخر بخشی از فصل چهارم کتاب را می آورم:

«باید بگوییم عاشور روز تجدید حیات ماست در این روز می خواهیم در کوثر حسین شستشو کنیم، تجدید حیات کنیم، روح خودمان راشستشو بدهیم، خودمان را زنده کنیم، از نو مبادی و مبانی اسلام را بیاموزیم، روح اسلام را از نو به خودمان تزریق کنیم. ما نمی خواهیم حس امر به معروف و نهی ازمنکر، احساس شهادت، احساس جهاد، احساس فداکاری در راه حق، در ما فراموش بشود؛ نمی خواهیم روح فداکاری در راه حق در ما بمیرد.

این فلسفۀ عاشوراست، نه گناه کردن وبعد به نام حسین بن علی بخشیده شدن! گناه کنیم، بعد در مجلسی شرکت کنیم و بگوییم خوب دیگر گناهانمان بخشیده شد. گناه آن وقت بخشیده می شود که روح ما پیوندی با روح حسین بن علی بخورد؛ اگر پیوند بخورد، گناهان ما قطعاً بخشیده می شود ولی علامت بخشیده شدنش این است که دومترتبه دیگر دنبال آن گناه نمی رویم. اما اینکه از مجلس حسین بن علی بیرون برویم و دومرتبه دنبال آن گناهان برویم، نشانۀ این است که روح ما با روح حسین بن علی پیوند نخورده است.»[2]

 جهت جلوگیری از طولانی شدن نوشته از آوردن ادامه متن خودداری می کنم. کتاب از آن دسته کتاب هاست که حیف است زمان بگذرد و مطالعه آن را عقب بیندازیم و حرف آخرتر اینکه این یادداشت هم از 600 کلمه خیلی بیشتر شد!



[1] حکمت 374 نهج البلاغه. متن از ترجمه استاد سید جعفر شهید گرفته شده است

[2] حماسه حسینی صفحه 175

۱ موافقین ۱ مخالفین ۰ ۲۳ تیر ۹۳ ، ۱۱:۳۹
احمد احمدی

بسم الله الرحمن الرحیم

حکمت ها و اندرزها (جلد دوم)

شهید مرتضی مطهری

ناشر: انتشارات صدرا

جلد دوم حکمت ها و اندرزها بسیار شبیه به جلد اول همین کتاب است که قبلاً آن را معرفی کرده ام. این کتاب نیز شامل مقالاتی کوتاه و روان است، که شهید مطهری در سال های 1331 تا 1334 نگاشته است. مقالاتی با موضوعاتی نظیر: سیره رسول الله،  عقل و اهمیت تفکر در اسلام، توبه، حسد، فریضة علم، کار در اسلام و ...

نکته ای که درباره این کتاب برای راقم این سطور جالب است توجه عمیق و جدی شهید مطهری بر موضوع اهمیت تدبر و تفکر، و تأکیدی است که در معارف دین اسلام بر این مقوله شده است است. در ادامه بخشی از مقاله ای در این کتاب با عنوان «آلایش و بی آلایشی در عقل و فکر» را می آورم:

کلمة آزادی از کلماتی است که این بلا بر سرش آمده. پیش مردمان جاهل، آزادی یعنی پشت پا زدن به حکم محکم عقل و رو گرداندن از دین و غوطه ور شدن در منجلاب فحشا و رذالت و پستی، آزادی یعنی به هیچ اصلی از اصول محکم اخلاقی پابند نبودن، آزادی یعنی خاموش کردن وجدان و کشتن فطرت و سقوط به حضیض حیوانیت. آری مردمی که از عقل و تحقیق بدورند هر حقیقتی را از هر منبعی بگیرند، چه از منبع دین و اسلامیت و چه از منبع تمدن و تجدد، به بدترین صورتی آن را مسخ می کنند و قلب ماهیت می دهند و برای چنین مردمی، به جای آن که کلمة صبر معنای ثبات و استحکام روحی بدهد معنای زبونی وسستی و دست روی دست گذاشتن می دهد، به جای آن که زهد و ترک دنیا معنای علو روح و رقاء نفس بدهد معنای بیکاری و بیعاری کَلّ بر غیر شدن می دهد، کلمة آزادی به جای آن که معنای وارستگی از پستی و از تعلق خاطر به اباطیل و اوهام را بدهد معنای لاابالیگری و غوطه ور شدن در منجلاب فحشا و بی عفتی و فساد اخلاق می دهد، و این است که خدا می فرماید: و یجعل الرجس علی الذین لا یعقلون.

۴ موافقین ۲ مخالفین ۰ ۲۶ ارديبهشت ۹۳ ، ۰۱:۵۱
احمد احمدی

بسم الله الرحمن الرحیم

حکمت ها  و اندرزها (جلد اول)

شهید مرتضی مطهری

انتشارات صدرا

کتاب حکمت ها و اندرزها دومین کتاب از سیر مطالعاتی آثار شهید مطهری است، یعنی کتابی که بعد از داستان راستان است. در مقدمه کتاب هم ذکر شده است که محتوای کتاب شبیه به داستان راستان است. کتاب یک مجموعه مقاله است که برای ایراد به صورت سخنرانی به رشته تحریر درآمده اند(به نقل از مقدمه کتاب)، مربوط به سال های1331 تا 1341. مقالاتی بسیار ساده و روان، که محور اصلی آن ها قرآن و مشی و روش پیامبر(ص) و ائمه اطهار علیهم اسلام است. در واقع شهید مطهری برخی از دیدگاه ها و مسائل زندگی انسان عصر حاضر را در کنار مبانی قرآنی و کلام و منش بزرگان دین قرار داده است، و روشنگری هایی را در بعضی مسائل روز انجام  داده است. ویژگی مشخصی که کتاب دارد، کوتاهی مقالات و خوش خان بودن آن هاست و برای کسانی که وقت یا حوصله خواندن مباحث طولانی را ندارند می تواند گزینه مناسبی برای مطالعه باشد. در یکی از مقالات استاد یک معرفی خوب از نهج البلاغه و موضوعات ارائه شده در این کتاب ارزشمند ارائه داده است که می تواند برای کسی که شناختی از محتوای این کتاب ندارد مفید باشد. عنوان بعضی از مقالات کتاب در ذیل آمده است:

خداشناسی، مبنای انسانیت، خداشناسی پایه و اساس دین، ارکان سعادت بشر، محاسبه نفس، خصوصیات حق از نظر علی (ع)، حقوق مردم بر یکدیگر، تقوا و روشن بینی و مرگ در نظر مردان خدا.

از میان مقالات کتاب بخش های کوتاهی از دو مقاله جهت آشنا شدن با کیفیت مطالب را در اینجا ذکر می کنم:

پیامبر در جمع اصحاب سؤالی را مطرح می کند، سؤال این بود: «کدام یک از دستگیره های ایمان محکم تر است؟ یعنی در وسایل نجات و موجبات سعادتی که دین مقرر فرموده کدام یک بیشتر قابل اطمینان است؟» اصحاب پاسخ های مختلفی ارائه می دهند، کسی می گوید حج، فرد دیگری می گوید حج یا کس دیگری می گوید روزه و به همین ترتیب پاسخ هایی داده می شود، پیامبر ضمن تجلیل کردن این اعمال و با فضیلت شمردن آن ها این گونه پاسخ می دهد: «محکم ترین دستگیره های ایمان دوست داشتن بخاطر خدا و دشمن داشتن بخاطر خداست.»

در مقاله ای دیگر این خاطره از پیامبر ذکر شده است:

پیامبر یک ظرف شیر به همسرش، ام سلمه تعارف می کند، و ام سلمه در پاسخ می گوید میل ندارم. پیامبر پاسخ می دهد: «هم گرسنگی کشیدن و هم دروغ؟ یعنی می دانم میل داری و به دروغ تعارف می کنی. عرض کرد آیا این هم دروغ محسوب می شود؟ فرمود: بلی.»

۳ موافقین ۱ مخالفین ۰ ۲۵ فروردين ۹۳ ، ۱۹:۱۱
احمد احمدی

بسم الله الرحمن الرحیم

داستان راستان

شهید مرتضی مطهری

انتشارات صدرا

هفته­ نامه همشهری جوان را سال­ ها است که به صورت «گاه هست و گاه نیست» تهیه می­کنم. یادم است اولین شماره­ ای که گرفتم، ویژه نامه نوروز 85 بود. این نشریه چند سالی است که صفحه­ ای با عنوان «جوان ایرانی » را منتشر می­ کند. فی­ الواقع 2 صفحه، و در چند شماره اخیر هم سبک و سیاق این صفحه را تغییر داده است و 4 صفحه شده است. در شماره 415 مهمان این صفحه، استادم، جناب آقای دکتر رزمی­ نیا بود. دو صفحة پر باری است و خواندنش به نوعی پیشنهاد ویژه­ ام است. استاد همیشه دانشجوها و کسانی را که به نوعی از ایشان تأثیر می­ پذیرند را به مطالعه آثار شهید مطهری توصیه می­ کنند. یکی از مطالب مربوط به استاد در صفحه جوان ایرانی هم اشاره به این موضوع دارد با این تیتر:

آثار مطهری چارچوب اعتقادی را محکم می کند

من جسته و گریخته آثاری از شهید مطهری را مطالعه کرده­ ام. اولین کتابی را هم که از استاد مطهری خواندم کتاب «داستان راستان» است. در سال های آغازین نوجوانی که تازه وراد وادی شورانگیز کتاب شده بودم، در نمایشگاه کتابی، داستان راستان را خریدم و همان ایام هم کتاب را مطالعه کردم. ولی این بار بنا به توصیه استاد و احساس نیاز شدید خودم، تصمیم گرفتم به طور منسجم به مطالعه آثار شهید مطهری بپردازم. از میان چند سیر مطالعاتی­ ای که پیدا کردم یکی را انتخاب و شروع کرده ام به مطالعه. کتاب اول تمامی سیرهای مطالعاتی­ ای که دایده­ ام همین کتاب داستان راستان است. پس از حدود ده سال دوباره به سراع داستان راستان رفتم. به جرأت می توانم بگویم که داستان راستان مؤید وزینی است برای تأئید بزرگی نویسنده. نویسنده­ ای که با شهادت دنیا را به پایان برد، شهادتی که به قول حضرت امام خمینیره هنر مردان خداست. در کتاب «داستانی که تمام نمی شود» که انتشارات سوره مهر درباره شهید مطهری چاپ کرده است درباره تولد شهید مطهری این گونه آمده است:

«سکینه خانم خواب می‌دید؛ یک خواب شیرین و سرتاسر عطرآگین. او می‌دید که زنان ده در مسجد جمع شده‌اند تا بانو برسد. لحظاتی بعد، بانو از راه رسید. بلند قامت بود و یک لباس عربی به تن داشت. همراهش دخترکانی بودند که گلابدان در دست داشتند. بانو به هر زنی که می‌رسید، به دخترها اشاره می‌کرد که به رویش گلاب بپاشند. سکینه خانم، بی‌قرار رسیدن بانو بود. لحظه‌ای بعد بانو و دخترها به نزدیک او رسیدند.

بانو به دخترها گفت: «به ایشان سه مرتبه گلاب بپاشند«.

بوی گلاب تمام وجودش را پر کرد؛ اما نگران شد، پیش دوید رو به بانو کرد و پرسید: «بانوی من! چرا فرمودید روی من سه بار گلاب بپاشند؟!»

بانو، نگاهی پر از مهربانی به او انداخت و گفت: «به خاطر آن طفلی که باردارش هستی، او خدمات زیادی به اسلام خواهد کرد.» (برگرفته از سایت سازمان تبلیغات اسلامی)

شهید مطهری در مقدمه کتاب این گونه می آورد:

«این داستان ها هم برای «خواص» قابل استفاده است و هم برای «عوام»، ولی منظور از این نگارش تنها استفادة عوام است، زیرا تنها این طبقاتند که میلی به عدالت و انصاف و خضوعی در برابر حق و حقیقت در آنها موجود است و اگر  با سخن حقی مواجه شوند حاضرند خود را با آن تطبیق دهند.

صلح و فساد طبقات اجتماع در یکدیگر تأثیر دارد. ممکن نیست که دیواری بین طبقات کشیده شود وطبقه ای از سرایت فساد یا صلاح طبقة دیگر مصون یا بی­ بهره بماند، ولی معمولا فساد از «خواص» شروع می­ شود و به «عوام» سرایت می­ کند و صلاح برعکس از «عوام» وتنبه و بیداری آنها آغاز می­ شود و اجبارا «خواص» را به صلاح می­ آورد، یعنی عادتا فساد از بالا به پایین می­ ریزد وصلاح از پایین به بالا سرایت می­کند.»

و در ادامه:

«از دکر این نکته نیز نمی­ توانم صرف نظر کنم که در مدتی که مشغول نگارش یا چاپ این داستانها بودم، بعضی از دوستان ضمن تحسین و اعتراف به سودمندی این کتاب، از اینکه من کارهای به عقیدة آنها مهمتر و لازمتر خود را موقتا کنار گذاشته و به این کار پرداخته­ ام، اظهار تأسف می کردند و ملامتم می نمودند که چرا چندین تألیف علمی مهم را در رشته­ های مختلف به یک سو گذاشته­ ام و به چنین کار ساده­ ای پرداخته­ ام. حتی بعضی پیشنهاد کردند حالا که زحمت این کار را کشیده­ ای پس لااقل به نام خودت منتشر نکن! من گفتم چرا؟ مگر چه عیبی دارد؟ گفتند اثری که به نام تو منتشر می­ شود لااقل باید در ردیف همان اصول فلسفه باشد، این کار برای تو کوچک است. گفتم مقیاس کوچکی و بزرگی چیست؟»

داستان­ های مبتنی بر واقعیتی که با زبانی روان و امروزی به شرح اتفاقات مبتلا به مردم صدر اسلام و ائمه اطهار (علیهم السلام) می پردازد (البته داستان های اندکی هم غیر از این موضوعات در کتاب آمده است)، و به بیانی ساده می تواند راه­گشا و الگویی مناسب برای روزگار فعلی باشد. حقیقتاً نمی دانم که معجزه این کتاب و هنر شهید مطهری در چیست که این کتاب این قدر مفید و تأثیر گذار است. سهل ممتنع عنوانی برازنده برای این کتاب ارزشمند است.

در ادامه بخش دیگری از مقدمه این کتاب را می آورم تا بیشتر به بزرگی روح شهید بزرگورا واقف شویم. نکته ای که ای کاش همه سینماگران ما به آن واقف بودند و در آثارشان به کار می بردند و به قول سید جواد رسولی (سردبیر همشهری جوان) «سینما همان پیام نیست».

«کتاب و نوشته باید هم زحمت فکر کردن را از دوش خواننده بردارد و هم او را وادار به تفکر کند و قوة فکری او را برانگیزد. آن فکری که باید از دوش خواننده برداشته شود، فکر در معنی جمله­ ها و عبارات است. از این نظر تاحدی که وقت و فرصت اجازه می­ داده کوشش شده که عبارات روان و مفهوم باشد. و اما آن فکری که باید به عهدة خواننده گذاشته شود فکر در نتیجه است. هر چیزی که تا خود خواننده دربارة آن فکر نکند و از فکر خود چیزی بر آن نیفزاید، با روحش آمیخته نمی گردد و در دلش نفوذ نمی کند و در عملش اثر نمی­ بخشد. البته آن فکری که خواننده از خودش می تواند بر مطلب بیفزاید، همانا نتیجه ای است که به طور طبیعی از مقدمات می توان گرفت.»

۰ موافقین ۱ مخالفین ۰ ۱۵ دی ۹۲ ، ۱۶:۲۳
احمد احمدی